Op de fiets vanaf de Adelaarsweg op weg naar mijn oom en tante in Landsmeer zag ik op de Klaprozenweg op een dag mijn eerste Turk. Dat klinkt oneerbiedig, maar letterlijk klopt het helemaal. Bij de ontwikkeling van de industrie in Noord werden aan het begin van de 20ste eeuw hele tuinsteden voor de arbeiders gebouwd. Tuinsteden: eengezinshuizen met voor- en achtertuintje, naar een idee van de Engelse ‘garden cities’, hier ontwikkeld door ingenieur A. Keppler. Buitenlandse werknemers echter moesten zich met andere behuizingen tevredenstellen. Zo ontstond in 1965 aan de Klaprozenweg tegenover de Nederlandse Dok- en Scheepsbouw Maatschappij een tijdelijk kampement van houten barakken, bestemd voor de gastarbeiders bij de ADM aan de Meeuwenlaan en de NDSM. Toen die voornamelijk bevolkt waren door Turken – zo’n honderd in totaal – kreeg het kamp aan de Klaprozenweg de naam Woonoord Atatürk, vernoemd naar de eerste president van het seculiere Turkije. Een zeer populaire president. Zo bleek toen mijn vrouw en ik in 2002 in Istanbul waren. We bezochten onder andere de kamers van Kemal Mustafa Atatürk in het hotel waar hij verblijf hield. Het was toevallig precies de sterfdag van deze populaire president. Op zijn bed lag een sprei van rode rozen en op het uur van zijn overlijden (in 1938) toeterden alle claxons van alle auto’s in Istanbul. Alle!
De barakken aan de Klaprozenweg lagen rondom een binnenplaats, samen 34 wooneenheden, die elk onderdak boden aan acht mannen. Contact met Nederlanders buiten het kamp was er eigenlijk niet. Voor mijn boek over Amsterdam Noord sprak ik met Mustafa Tacettin, later vertegenwoordiger van de Turkse arbeiders in het woonoord. Hij herinnert zich: ‘Toen ik in 1967 in Nederland aankwam, kwamen de mensen uit Amsterdam Noord naar Atatürk Kampi om te kijken hoe wij Turken eruitzagen. Ze dachten waarschijnlijk dat wij totaal anders zouden zijn.’
Het tijdelijke van Atatürk Kampi eindigde in 1978 na allerlei interne beroering over het eten en over het kookverbod op kamers. Er was zelfs sprake van een eetstaking die twee weken duurde. Toen ook steeds meer bewoners hun gezinnen lieten overkomen, werd het kamp overbodig. De gemeente besloot tot sluiting in 1978. Aan Atatürk Kampi herinnerde slechts een verwaarloosd monument en een straatnaam. Op het monument stond in het Turks de tekst: Vrede in huis. Vrede in de Wereld. K. Atatürk.
© 2026 Dick de Scally. Op deze publicatie berust auteursrecht.
Een column van Dick de Scally
Dick schrijft zijn columns geheel op eigen titel.
Overzicht van Dick zijn columns.
