In de 15de eeuw was Amsterdam een overwegend katholieke stad.
Zeven keer per dag moesten priesters en kloosterlingen een door de Rooms-Katholieke kerk voorgeschreven gebed zingen: de zeven getijden. De gebeden werden op vaste tijden gezongen. Het begon ’s nachts met de zogenaamde metten en eindigde ’s avonds laat met de completen. Belangrijke kerken hadden speciale priesters in dienst, die tot hoofdtaak hadden de getijden te zingen.
In 1450 wilden de Amsterdammer Jan Eggert Hartgersz en zijn vrouw Wendelmoed zo’n zevengetijdeninstituut stichten in de Nieuwe kerk. Daarna moest dan meteen een college verbonden worden waar geestelijken theologie, filosofie en canoniek recht konden studeren. De stichting werd op 14 februari vastgelegd in een mooie oorkonde, maar van zevengetijdeninstituut in de Nieuwe kerk kwam, waarschijnlijk door geldgebrek, in eerste instantie niets terecht. Niet veel later kregen de nieuwe kerk en de rivaliserende Oude kerk een zevengetijdeninstituut.
© 2022 Najat de Boer-Tekni. Op deze publicatie berust auteursrecht.
Bronnen:
Amsterdam 366 dagen, M. Hageman, M. Harlaar, R. Hengeveld. Uitgeverij Thoth
Foto: Stadsarchief Amsterdam, D”Oude Kerk voor Ao. 1544, Collectie Atlas Dreesmann
Aanvullende informatie
door Leo Klei op facebook d.d. 19 maart 2026:
Hier zijn de zeven getijden in detail, gebaseerd op de klassieke kloostertraditie (vaak worden metten/lauden als één geheel beschouwd in de zeven-structuur):
Metten (Vigilie): Gebed in de nacht of rond middernacht.
Lauden: Morgengebed rond zonsopgang.
Priem: Eerste uur van de dag, rond 6.00 uur ’s ochtends.
Terts: Derde uur, rond 9.00 uur ’s ochtends.
Sext: Zesde uur, rond de middag (12.00 uur).
None: Negende uur, rond 15.00 uur ’s middags.
Vespers: Avondgebed, rond 17.00 of 18.00 uur.
Completen: Gebed voor het slapengaan, rond 20.00 uur of 21.00 uur.
Opmerking: Hoewel men spreekt over “zeven” getijden, wordt de metten en lauden soms als één getij gezien, of worden ze samen met de “kleine uren” (priem, terts, sext, none), vespers en completen geteld. In de praktijk worden de getijden vaak ingekort of gecombineerd in parochies.
Daarnaast verwijst de term Zevengetijdenklaver (Trigonella caerulea) naar een plant die vroeger op Walcheren en in Zeeuws-Vlaanderen werd gekweekt en ook wel bekend staat als ‘Klaver van zeven getijden’ of ‘Blommetjes van zeven kwartier’.
Overzicht alle afleveringen Cultuur en Amsterdam Noord.
Najat maakt de serie geheel op eigen titel. Wilt u n.a.v. deze serie reageren? Dan kunt u contact maken via de contactlink onderaan deze website. Wij sturen dan uw mail door naar Najat.
Op de hoogte blijven van toekomstige artikelen in deze serie?
Schrijf u dan in op de nieuwsbrief
