Het Eye Filmmuseum en de A’DAM Toren staan op het voormalige Shell-terrein en deze dagen nogal eens in de belangstelling. Het museum vanwege een dreigend faillissement en de toren omdat hij daar in 2026 al vijfenvijftig jaar het IJ domineert. Ontworpen door Arthur Staal in 1966 en geopend in 1971. Ik herinner me de eerste onofficiële aankondiging van de bouw.
Mijn vader werkte bij de Shell. De mensen in dienst van Shell noemden zich geen werknemer maar Shell-employé. Bekend is dat het bedrijf voor zijn employés erg sociaal was, op het gebied van spaarrekeningen, zorgverzekeringen en – naar ik vermoed – ook als hulpinstelling tijdens de oorlog. Ook mijn vader prees zijn werkgever. Nooit heeft hij met ons gesproken over de actiegroep RaRa. De mensen van RaRa voerden in de jaren 80 en begin jaren 90 onder andere actie tegen de apartheid in Zuid-Afrika en vonden ook Shell medeschuldig. Ze pleegden verschillende aanslagen, bijvoorbeeld brandstichtingen en bomaanslagen. Een van hun tactieken was het doorsnijden van slangen bij benzinepompen van Shell.
In 1966 was mijn vader 40 jaar Shell-employé en die prestatie was aanleiding voor een officiële ontvangst door de directie. Ik was vooraf bezorgd voor de plichtmatige sfeer die tijdens zo’n ontmoeting in chique directiekamers kan hangen. De employé, diens vrouw en kinderen (alleen de thuiswonende !), keurig opgedoft, werden met een directiewagen opgehaald en bij de hoofdingang opgewacht door een van de directeuren. We waren voorbereid op een officiële entourage, maar de man bleek een uiterst gezellige vent, die het woord officieel ver achter zich had gelaten en heel ontspannen met de familie een glas dronk, met nog wat erbij natuurlijk. Het was wel feest.
En toen kwam die mededeling. De directeur liet een maquette zien van de nieuw te bouwen toren. Heel bijzonder, benadrukte hij, was dat de hoogbouw haaks op een onderbouw van een paar verdiepingen zou komen te staan. Bouwtechnisch zullen er wel termen voor bestaan (overhoeks?), maar daar heb ik niet voor doorgeleerd. Het Shell-terrein is onherkenbaar veranderd van bedrijventerrein naar woongebied. Van de drie in rode baksteen opgetrokken gebouwen van Shell langs het Buiksloterkanaal staat er nog maar één overeind.
Dat is trouwens precies het gebouw waar mijn vader zijn kantoor had. Tja, dat hebben ze niet willen afbreken natuurlijk…
Dick de Scally
© 2026 Dick de Scally. Op deze publicatie berust auteursrecht.
Een column van Dick de Scally
Dick schrijft zijn columns geheel op eigen titel.
Overzicht van Dick zijn columns.
